Przedszkole nr 9 w Gnieźnie

Praca z impulsywnymi i nieuważnymi dziećmi w przedszkolu bywa trudna. Takie dzieci mogą być niesłusznie uznawane za nieposłuszne, podczas gdy ich zachowania często wynikają z zaburzeń neurologicznych oraz deficytów w zakresie uwagi i motywacji.

Czy to ADHD?

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, znany jako ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder), jest najczęściej diagnozowany w pierwszych latach szkoły. Rodzice, zaniepokojeni problemami dziecka w nowym środowisku, często szukają pomocy u specjalistów. Charakterystyczne objawy ADHD zwykle pojawiają się już wcześniej, utrudniając funkcjonowanie dziecka w grupie przedszkolnej. Diagnoza ADHD często jest stawiana około siódmego roku życia, co oznacza, że nauczyciele przedszkolni mogą pracować z dziećmi wykazującymi objawy ADHD, które nie zostały jeszcze zdiagnozowane i nie otrzymują odpowiedniej opieki terapeutycznej. Statystyki pokazują, że ADHD dotyka 3-10% dzieci, co oznacza, że w typowej grupie przedszkolnej może być jedno lub dwoje dzieci z tym zaburzeniem.

Objawy ADHD

ADHD to zaburzenie rozwoju, które wpływa na zdolność dziecka do samokontroli. Badania wskazują, że ADHD ma biologiczne i genetyczne podłoże, co oznacza, że nie jest wynikiem błędów wychowawczych ani braku dyscypliny. Główne objawy ADHD obejmują:

1. Nadpobudliwość ruchowa: Dziecko jest znacznie bardziej aktywne niż jego rówieśnicy. Objawia się to m.in. chodzeniem i bieganiem bez celu, niezdolnością do pozostawania w miejscu oraz ciągłymi drobnymi, bezcelowymi ruchami.
2. Nadmierna impulsywność: Trudność w kontrolowaniu swojego zachowania, natychmiastowe działanie bez zastanowienia się nad konsekwencjami.
3. Zaburzenia koncentracji uwagi: Trudności w skupieniu się na zadaniach i krótszy czas koncentracji.

Nadpobudliwość a ADHD

Eksperci coraz częściej zwracają uwagę, że ADHD jest często mylnie przypisywane różnym schorzeniom lub zaburzeniom, które mają inne przyczyny. Nadpobudliwość u dzieci może być spowodowana brakiem zaspokojenia podstawowych potrzeb emocjonalnych, takich jak miłość i akceptacja. Istnieją również powiązania między nadpobudliwością a alergiami pokarmowymi oraz obecnością konserwantów i barwników w diecie dzieci. Należy pamiętać, że układ nerwowy i mózg dzieci są niedojrzałe, a wiele zachowań, które mogą wydawać się problematyczne, jest normalne na pewnych etapach rozwoju. W przypadku ADHD, liczba impulsywnych zachowań jest znacznie większa niż u typowego przedszkolaka i nie zmniejsza się samoistnie z wiekiem.

Jak Pomóc Nadpobudliwemu Dziecku

Nauczyciele przedszkolni mają narzędzia, które mogą pomóc dzieciom z ADHD lub podobnymi objawami. Kluczowe strategie to:

1. Akceptacja: Dzieci z ADHD potrzebują akceptacji równie mocno, jak inne dzieci. Ciągłe karcenie może pogorszyć ich problemy. Ważne jest, aby dziecko czuło się doceniane i akceptowane, nawet jeśli musi przestrzegać pewnych zasad.
2. Jasne zasady: Impulsywne dzieci lepiej radzą sobie w środowisku z jasnymi, zrozumiałymi zasadami. Pomaga im to rozpoznawać właściwe zachowania.
3. Odpowiednie miejsce: Izolowanie dziecka od grupy może hamować jego rozwój. Ważne jest, aby dziecko miało szansę na interakcję z innymi.
4. Dzielenie zadań na mniejsze: Trudności w koncentracji mogą sprawić, że duże zadania będą przytłaczające. Rozdzielenie ich na mniejsze części ułatwia osiągnięcie sukcesu.
5. Różnorodność: Zróżnicowanie aktywności i zadań pomaga utrzymać zainteresowanie dziecka.
6. Skupienie na mocnych stronach: Dzieci z ADHD często mają talenty, które można rozwijać. Wzmacnianie ich silnych stron może prowadzić do sukcesu.

Dzieci impulsywne, niezależnie od przyczyny ich nadpobudliwości, potrzebują zrozumienia i wsparcia. Spokój, konsekwencja i indywidualne podejście to klucz do budowania pozytywnych relacji i wspierania rozwoju dziecka. Artykuł opracowany na podstawie książki „Funkcjonowanie dzieci i młodzieży z ADHD w przestrzeni edukacyjnej i społecznej", autorstwa dr Sonii Wawrzyniak, absolwentki oraz doktorantki w zakresie nauk pedagogicznych na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu.